شهرساز برتر ایران در گفتگوی اختصاصی با سازه پرس:* مدیریت واحد شهری، اجرایی نیست / میدان آذربایجان، فاجعه شهرسازی / شهین باهر با دقت و پاکدست عمل کند | نخستين پايگاه خبری صنعت راه و ساختمان شمالغرب کشور
شنبه, ۲ تیر , ۱۳۹۷ | Saturday, 23 June , 2018
شناسه خبر:9979    ۱۳ بهمن ۱۳۹۶ - ۹:۰۷
شهرساز برتر ایران در گفتگوی اختصاصی با سازه پرس:
مدیریت واحد شهری، اجرایی نیست / میدان آذربایجان، فاجعه شهرسازی / شهین باهر با دقت و پاکدست عمل کند

پروفسور کریم حسین زاده دلیر شهر ساز برتر ایران و رئیس دومین دوره شورای اسلامی کلانشهر تبریز میهمان تحریریه پایگاه خبری سازه پرس بود و به سوالات خبرنگاران این پایگاه خبری تخصصی حوزه راه و ساختمان پاسخ داد. 

اشاره:

کریم حسین زاده دلیر در سال ۱۳۲۶ در محله لیل آباد تبریز به دنیا آمد. در مدارس سهند  و فردوسی این شهر به تحصیل پرداخت  و سپس در رشته شهرسازی در دانشگاه هووارد واشنگتن مشغول به تحصیل شد و از آن دانشگاه مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد دریافت نمود.

وی پس از انقلاب اسلامی ایران جزو نخستین بورسیه هایی بود که به خارج از کشور اعزام شد و موفق به اخذ مدرک دکترا از دانشگاه بیرمنگام انگلیس شد.

پروفسور کریم حسین زاده دلیر که حدودا ۴۰ سال سابقه تدریس در دانشگاه های کشور را دارد و در سال ۱۳۹۳ به عنوان شهرساز برتر ایران معرفی و مورد تجلیل و قدردانی قرار گرفت.

وی به مدت ۲ ساعت میهمان تحریریه پایگاه خبری سازه پرس بود.

تواضع، فروتنی، تخصص و عشق و علاقه به تبریز جزو مهمترین صفاتی است که می توان در خصوص پروفسور کریم حسین زاده دلیر برشمرد.

مشروح گقتگو با وی به شرح زیر از نظر مخاطبان پایگاه خبری سازه پرس می گذرد:

 

لفظ شهرسازی درست نیست

شهرساز برتر ایران در ابتدای این مصاحبه در خصوص رشته شهرسازی و ورود آن به کشور و اجرای آن در تبریز گفت:در کشور ما تخصص و حرفه شهرسازی آنطور که باید در میان افراد عادی، متخصصان و افراد تحصیلکرده جا افتاده و شناخته نشده است.

شهرسازی مدرن در کشورمان در دوران پهلوی اول ابتدا در تهران  و سپس در سایر شهرهای کشور آغاز شد. چون ساختن شهرها ارتباط خاص با معماری داشت و برداشت ها این بود که شهرساز همان معمار است لذا به شهرسازی مدتها از پشت عینک معماری نگاه می شد و گفته می شد که شهرسازی همان معماری است که تصور کاملا اشتباهی بود.

باید تاکید کنم که حتی لفظ شهرسازی هم اصطلاح درستی نیست. City planning یعنی برنامه ریزی شهری به اشتباه شهرسازی ترجمه شده و دلیل ترجمه غلط این است که چون در ایران آگاهی مردم  در آن دوران کم بود و ساختمان، پل و پروژه های زیادی اجرا می شد و شهرها گسترش پیدا می کرد لذا واژه شهرسازی بر سر زبانها افتاد و تا به حال نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

در شهرسازی ما یک سری موارد را از سایر کشورها الگو و کپی برداری کرده ایم و مواردی را نیز خودمان به آن اضافه نموده ایم. اولین طرح جامع در کشور سال ۱۳۴۷ برای تهران و سپس سال ۱۳۴۹ برای  تبریز و هشت شهر دیگر نوشته شد.

در آن سالها تبریز دارای یک سری المانها و عناصر خاص بود که در طرح جامعی که برای این شهر نوشته شده بود مقرر شد در بافتهای درهم تنیده که توسط مردم ساخته شده بود و صرفا قابل زندگی برای برای آن دوران بود ساختاری درست طراحی شود که اجرای این طرح از دو بعد قابل بررسی است. چرا که طرح مذکور هم داری ابعاد منفی بود هم مثبت.

در آن سالها حاکمان مشاهده می کردند که در شهرهای سایر کشورها بلوار، بزرگراه و… احداث شده است که در شهرهای ایران وجود ندارد که با نگارش طرح جامعه ذکر شده اقدام به اجرای چنین پروژه هایی کردند که منطقی هم به نظر می رسید. اما نکته ای که وجود دارد این است این طرح ها چگونه اجرا شد! و این مسئله ایست که جای بحث دارد.

ما در شهرسازی سه المان اصلی داریم مرکز حکومتی، مرکز تجاری و مرکز عبادتی که معمولا شهرها بر اساس این سه المان گسترش پیدا می کنند لذا باید این مراکز به هر طریقی که هستند حفظ شوند که اگر اینگونه نباشد همه قدم های برداشته شده غلط خواهند بود.

برای این مورد ذکر شده تبریز را به عنوان مثال در نظر می گیریم. در هسته مرکزی شهر ارک علیشاه به عنوان مرکز حکومتی، بازار تبریز به عنوان مرکز تجاری و مسجد کبود به عنوان مرکز عبادتی در نظر گرفته می شود. اگر طرح جامع تبریز در آن سالها اصولی و درست طراحی می شد باید این سه مرکز مهم تاریخی و ارزشمند داخل یک میدان بزرگ قرار داده می شد نه اینکه خیابان کشی ها بگونه ای صورت بگیرد که هر سه مرکز در حالت انزوا قرار گرفته و مسجد بزرگ و زیبای کبود که در آن زمان مسجد جامع شهر بود کاملا از دیدها محو گردد و فیروزه اسلام مهجور بماند.

بواقع می توان گفت شهرسازی تبریز در دوران پهلوی اول ظلم بزرگی در حق این شهر کرده است و اساسی ترین المانهای تبریز در گوشه و کنار مانده اند.

در خصوص شهرسازی مدرن  تبریز نیز باید بگویم که در این شهر به لحاظ احداث ساختمانهای جدید و مدرن  و در توسعه عمودی بد عمل نشده است اما در راستای حفظ باغات تبریز بد عمل شده. تبریز از دیر باز معروف  به شهر باغها بوده است اما هم اکنون مشاهده می کنیم که باغ شهر ایران در حال حاضر لخت و عریان است و فضای سبز چندانی در این شهر باقی نمانده است.

آنچه باید بر آن تاکید کنم این است که شهرسازی صرفا ساخت و ساز نیست. شهرسازی شامل مدیریت شهری، جامعه شناسی شهری و .. است که ما در این مسائل لنگ می زنیم و مشکل داریم.

در حال حاضر نیز توسعه تبریز بر اساس طرح جامع صورت می گیرد و نکته ای که وجود دارد این است باید دید این طرح جامع توسط چه کسانی تهیه شده و چه کسانی آنها را اجرا می کنند که این موارد جای بحث دارد.

 

 

 

دانشگاهها بی اهمیت شده اند

استاد دانشگاه تبریز در ادامه در خصوص وضعیت دانشگاه های کشور اظهار داشت: بنده ۴۰ سال است در دانشگاهای دولتی و آزاد تدریس می کنم. براساس اماری که مطالعه می کردم  در میان ۱۳۰ کشور جهان به لحاظ کارایی و ارتباط دانشگاه با بخش اشتغال و کارآفرینی دانشگاه های ایران در رتبه ۱۳۰ قرار دارند.

متاسفانه در حال حاضر شهر را کسانی اداره می کنند که دانشگاه برایشان از درجه اهمیت بالایی قرار ندارد و ازسوی دیگر دانشگاهها ماهیت دانشگاهی خود را از دست داده اند. متاسفانه در حال حاضر شاهد حضور  خیل عظیم فارغ التحصیلان بی سواد در جامعه هستیم که این یک فاجعه بزرگ است.

به نظر من دانشگاه در برهه کنونی به وضعیت منامطلوبی دچار شده که خروج از آن بسیار سخت می باشد.

 

ایران، تهران

پروفسور کریم حسین زاده دلیر در پاسخ به این سوال که کدام شهر ایران اصولی ساخته شده و مناسب برای زندگیست؟ گفت: بزرگان اندیشه اینگونه می گویند که در جهان سوم زندگی نکنید اگر زندگی می کنید حتما در پایتخت زندگی کنید. در ایران هیچ شهر با تهران قابل مقایسه و برابری نیست.تهران با آن طرح جامع و کج روی هایش که گفته شده برای ۱۵ میلیون نفر همچنان جوابگوست بطوریکه تبریز برای ۵/۱ میلیون نفر جوابگویی ندارد. اصفهان، شیراز، مشهد و شهرهای دیگر نیز همانند تبریز بوده و از این قائده مستثنی نیستند.

 

مدیریت واحد شهری، اجرایی نیست

شهرساز برتر ایران  همچنین در مورد  مدیریت واحد شهری و امکان ایجاد آن در شهرها گفت: مدیریت واحد شهری که در این سالها از آن بسیار شنیده ایم اصلا ربطی به شهرسازی ندارد بلکه کاملا مرتبط با برنامه ریزی منطقه ای  است. در کشورهایی که برنامه ریزی کلان آنها متمرکز است نمی توان مدیریت واحد شهری را مشاهده و اجرا نمود یعنی اصلا امکانپذیر نیست. مدیریت متمرکز از بالا به پایین بوده همانند دولتی که از بالا بخشنامه ها و مقررات و را وضع و توسط شاخه هایش که همان وزارت خانه ها و ادارت می باشد در استانها، شهرها و روستا ها اجرا می کند در این سیستم به هیچ وجه نمی توان مدیریت واحد شهری را اجرا نمود.

مدیریت واحد شهری جزو همان اصطلاحاتی است که از کشورهای دیگر کپی برداری کرده ایم ولی علنا نمی توانیم به دلیل ساختار متمرکز در کشورمان  اجرایش کنیم. اگر روزی سیستم از پایین به بالا بود امکان اجرا وجود خواهد داشت.

بنده بارها به شهرداران تاکید کرده ام که انقدر روی لفظ مدیریت واحد شهری مانور ندهید چون شدنی نیست.

 

شورای دوم عملکر بدی نداشت

رئیس دومین دوره شورای اسلامی شهر تبریز در خصوص عملکرد اعضای شورای های اسلامی تبریز در ادوار مختلف اظهار داشت:من هیچ دوره شورای شهر را خیلی خوب ارزیابی نمی کنم چون انتخاب ها انتخاب خوبی نبوده است. دوره دوم که بنده هم به عنوان رئیس و عضو شورای اسلامی شهر در آن حضور داشتم هم چندان مطلوب نبود. اما ما باز هم در آن فضای خاص دوره دوم شورای اسلامی شهر تبریز عملکرد بدی نداشتیم زیر گذرها و روگذرها حد فاصل میدان آذربایجان تا نصف راه، پل کابلی،میدان شهید فهمیده و … جزو مهمترین پروژه هایی بودند که توسط شورای دوم عملیاتی گشتند.

به نظر من دومین دوره شورای اسلامی شهر تبریز شورای متفاوتی بود تنها شورایی بود که دارای شورای علمی متشکل از بزرگان علمی شهر بود که بدون چشمداشتی برای خدمت به شهر و مشاوره دادن به اعضای شورای شهر آمده بودند. بدون تعارف اگر بخواهیم شورایی را موفق ارزیابی کنیم می توانیم شورای دوم را معرفی کنیم.

 

 

میدان آذربایجان، فاجعه شهرسازی

شهرساز برتر ایران در این گفتگوی اختصاصی گریزی به پروژه اجرا شده در میدان آذربایجان تبریز زد و در این باره گفت: من برای پروژه میدان آذربایجان حرف دارم. وقتی میدان آذربایجان و پروژه اجرا شده در آن را می بینم قلبم می گیرد که چرا باید چنین پروژه بدی در این میدان بزرگ و زیبا اجرا می شد. این طرح یک داغ ننگ روی پیشانی تبریز است. میدان آذربایجان پروژه ای است که دیگر تکرار نمی شود من از آن به عنوان فاجعه شهرسازی یاد می کنم.

در خصوص پروژه میدان آذربایجان باید یک خاطره شنیدنی بگویم. در آن سالها که آقای عبدالعلی زاده استاندار آذربایجان شرقی و آقای درویش زاده شهردار تبریز بودند، آقای عبدالعلی زاده  به عده ای  به مسئولیت آقای درویش زاده  ماموریت می دهند تا همه میدان های بزرگ در شهرهای کشور را شناسایی کنند و از همه آنها بزرگتر را در تبریز  احداث نمایند که نتیجه شد همین میدان آذربایجان که بزرگترین میدان ایران بوده و حتی از میدان آزادی تهران هم بزرگتر است. در آن سالها مسابقات بسیاری برای اجرای طرح در این میدان زیبا برگزار شد طرح های متعددی ارسال گردید ولی هیچ یک متاسفانه اجرایی نشد و حال شاد هستیم که یک طرح بد اجرا شده که آیندگان به هیچ وجه آنرا قبول و تایید نخواهند کرد.

 

شهین باهر با دقت و پاکدست عمل کند

پرفسور حسین زاده دلیر در مورد انتخاب ایرج شهین باهر به عنوان شهردار تبریز و همچنین نحوه این انتخاب نیز به اظهار نظر پرداخت و گفت: انتخاب آقای شهین باهر بدین صورت به عنوان شهردار تبریز زیبنده تبریز نبود اما بین بد و بدتر انتخاب خوبی بود. آقای باهر به هر شکلی که انتخاب شد یک انتخاب میمون و مبارک برای شهر تبریز بود چرا که حداقل از سایر گزینه ها ۱۰ سر و گردن بالاتر است ،دارای پشتوانه نظام بوده و پایه عمران و شهرسازی دارد.

پیام من به آقای شهین باهر به عنوان شهردار تبریز این است که به لحظه ها فکر نکند و نگران افراد خاص نباشد. بادقت، درست و پاکدست عمل کند. همچنین در انتخاب مدیران، اطرافیان و افراد تیم خود دقت ویژه ای داشته باشد.

 

وارسته، درویش زاده و تبریز

رئیس دومین دوره شورای اسلامی تبریز در پاسخ به این سوال که به نظر شما چه کسی یهترین عملکرد را به عنوان شهردار در تبریز داشته است؟ گفت: بهترین شهرداری که برای تبریز انتخاب شده به نظر من پیش از انقلاب آقای حمید وارسته بود و پس از انقلاب نیز پیش از استقرار شورای شهر، من عملکرد آقای درویش زاده را تایید می کنم و پس از استقرار شورای شهر نیز به نظر بنده عملکرد هیچ یک از شهرداران نمره قبولی دریافت نمی کند.

 

برای تبریز ۲۰۱۸ همه باید وارد میدان شوند

این استاد دانشگاه تبریز در خصوص رویداد تبریز ۲۰۱۸ نیز گفت: تبریز ۲۰۱۸ طرحی بود که با عجله تصویب شد و هیچ کاری برای آن انجام نشده است. من بارها اعتراض خود را از این بابت اعلام کردم ولی متاسفانه اتفاق خاصی نیفتاد. هیچ طرح مناسبی برای این رویداد مهم اجرا نشده که هیچ حتی اجرای رسمی آن سه ماه نیز به تعویق انداخته شد. تبریز شهر زمستانی است. آنهاییکه از کشورهای اسلامی برای سفر به تبریز مد نظر هستند باید می آمدند که زمستان و برف را ببیند نه اینکه هوا که خوب شد گرما و کویر مشاهده کنند اگر بنا به دیدن کویر بود که آنها خودشان بهترین کویرها را دارند.

در این برهه نیز باید نمایندگان مجلس و شورای شهر سریعا در یک فضای تعاملی پای دولتمردان و شخص رئیس جمهور را وارد این جریان تبریز ۲۰۱۸ کنند تا شاید در این زمان باقی مانده اتفاق خاصی رخ بدهد.

 

بخش خصوصی و شهرک سازی

پرفسور حسین زاده دلیر در مورد دلایل گسترش شهرک سازی بر روی گسلها در شهر ها مخصوصا در تبریز اظهار داشت: حدودا ۴۷ سال است که در شهرهای کشور طرح جامع وجود دارد در هیچ یک از طرح های جامع، توسعه شهرها به سمت گسل ها در نظر گرفته نشده است اما در سال ۱۳۵۰ که شورای عالی معماری و شهرسازی تاسیس شد در قانون آن یک ماده ای بود که به بخش خصوصی اجازه اعمال نظر می داد. در آن سالها به دلیل فروش بسیار عالی نفت و سرازیر شدن پول به کشور قانون شهرک سازی تصویب شد. برای شهرک سازی زمین، ظرفیت پذیری و مطلوبیت خاک، جهت وزش باد، راه های ارتباط با شهر،آب، گسل و زلزله و…. برای ایجاد شهرک مطرح بود که باید مد نظر قرار می گرفت. اما چون در آن سالها پول زیادی وجود داشت و بخش خصوصی نیز بسیار فعال بود برخی پارامترها از جمله گسل و زلزله نادیده گرفته شد و نتیجه این شد که شهرکها بر روی گسلها احداث شدند که نمونه بارز آن کوی ولی عصر تبریز است.

در حال حاضر نیز هتلها، مراکز تجاری و خدماتی که نیز در این مناطق احداث می شوند به دلیل نیاز مالی شهرداری و همچنان تمایل بخش خصوصی است که به صدور مجوز منجر و ساخت منجر می شود.

 

زعفرانیه بهترین منطقه تبریز

شهرساز برتر ایران  در این مصاحبه در مورد اینکه بهترین منطقه تبریز کجاست گفت: بهترین منطقه تبریز منطقه  زعفرانیه است که نه گسلی دارد و هم اینکه دارای خاک بسیار مناسب است. من هر زمان آن منطقه را می بینم حسرت می خورم که ای کاش ساختمانهای بهتر و اصولی تری درآن منطقه احداث می شد. البته این حسرت در مورد مسیر منتهی به پارک ائل گلی هم وجود دارد.

 

 

موافق ابلاغیه های آخوندی هستم

پرفسور حسین زاده دلیر در بخش پایانی مصاحبه اختصاصی با پایگاه خبری سازه پرس در مورد دو بخش نامه اخیر وزیر راه و شهرسازی نیز گفت: من فکر می کنم که لغو واریز پنج درصد مبلغ حق نظارت صاحب کار به حساب سازمان نظام مهندسی تصمیم درستی است چون معلوم نیست این ارقام کجا هزینه می شود و به عبارت بهتر محل هزینه آن درابهام است.

در مورد بخشنامه دوم وزیر راه و شهرسازی با موضوع تعارض منافع نیز باید بگویم من از این بخشنامه و صدور آن راضی هستم به جد می توانم بگویم اقدام بسیار مناسبی از جانب وزیر راه و شهرسازی است چراکه نظام مهندسی یک NGO  است و نمی شود به طور مثال هم شهردار منطقه بود و هم در نظام مهندسی فعالیت نمود.

 

گفتگو و تنظیم:

لادن پرنور

سید کمال هاشمی

 

 

     ارسال به دیگران

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کلیه حقوق مادی و معنوی این وبگاه محفوظ می باشد.
کپی برداری و استفاده از منابع این پایگاه داده با ذکر منبع بلامانع می باشد.
پست الکترونیک: info@sazehpress.ir